BIURO  PROJEKTÓW
„D A R U T”

Toruń, ul. Gen.  Józefa Bema 20/58,     telef. 056- 622-35-26

                                                                 
O B I E K T:                     Oświetlenie uliczne

 B R A N Ż A:                   E l e k t r y c z n a 
                                                         
A D R E S:                        Łysomice, ul. Wierzbowa 
                                           
I N W E S T O R:              Zarząd Gminy
                                           Łysomice

SPECYFIKACJA TECHNICZNA
WYKONANIA I ODBIORU                                            

Oświetlenia ulicznego w miejscowości Łysomice
ul. Wierzbowa 

Opracował:

.......................
Zdzisław Rutkowski
upr. bud. nr 1205/75/Bg
Specjalność: instalacji 
i urządzeń elektrycznych 

Lipiec   - 2007 r.

Specyfikacja techniczna
wykonania i odbioru robót
budowlano montażowych objętych projektem
budowlanym oświetlenia ulicznego w ul. Wierzbowej
 w miejscowości Łysomice

1. 	Cel i przedmiot opracowania.
Celem niniejszego opracowania jest określenie warunków wykonania i odbioru robót budowlano - montażowych, warunków materiałowych, jakościowych i sprzętowych zgodnie  z wymogami Ustawy o Zamówieniach Publicznych.

2. 	Podstawa opracowania.
•	Projekt budowlany oświetlenia drogowego w miejscowości Łysomice
•	Obowiązujące przepisy i normy

3. 	Zakres rzeczowy robót

Zakres rzeczowy robót – I etap realizacji
Lp	Wyszczególnienie	    Jedn	    Ilość	
1.	Szafka oświetleniowa  SO	 szt.	1	
2	Kabel YAKY 4x16 mm2	m.	116	
3	Słupy oświetleniowe SAL-4,5 	szt.	3	
4	Oprawa Odr S 100W/400	szt.	3	

Zakres rzeczowy robót – II etap realizacji
Lp	Wyszczególnienie	    Jedn	    Ilość	
1	Kabel YAKY 4x16 mm2	m.	32	
2	Słupy oświetleniowe SAL-4,5 	szt.	3	
3	Oprawa Odr S 100W/400	szt.	3	

4. 	Warunki wykonania robót.
4.1. 	Przekazania placu budowy
       Inwestor przekaże Wykonawcy teren pod wykonanie oświetlenia zgodnie z umową zawartą
       między nimi.

4.2. 	Informacja o warunkach terenowych
Teren budowy stanowią w przeważającej części tereny rolne. Teren na którym projektowane jest oświetlenie uliczne  uzbrojony jest w kanalizację sanitarną, wodociągową linię kablową nn. oraz kabla telefonicznego. W związku z powyższym przy prowadzeniu robót ziemnych /stawianie słupów oświetleniowych/ kopanie rowów kablowych wymaga szczególnej uwagi i staranności.

4.3. 	Przeszkody terenowe
Na odcinku projektowanego oświetlenia drogowego od st. nr 1 do st. nr 5 istnieje zbliżenie oświetlenia ulicznego  do ist. linii kablowej nn.. W tej sytuacji przed przystąpieniem do stawiania słupów należy wyłączyć  przekopy próbne celem zlokalizowania ist. kabla n/n.
4.4. 	Plac budowy.
Zasilanie placu budowy w energię elektryczną nie jest wymagane. Urządzenia zaplecza budowy obciąża wykonawcę robót.

4.5. 	Sprzęt do wykonania oświetlenia drogowego.
Wykonawca przystępujący do wykonania oświetlenia drogowego winien wykazać się możliwością korzystania z następujących maszyn i sprzętu gwarantujących właściwą jakość robót:
•	samochód skrzyniowy
•	spawarki transformatorowej do 500 A
•	zagęszczarki wibracyjnej spalinowej 70  m3/h

4.6. 	Transport materiałów i elementów oświetleniowych
Wykonawca przystępujący do wykonania oświetlenia winien wykazać się możliwoscią korzystania z następujących środków transportu:
•	samochodu skrzyniowego
•	samochodu dostawczego,
•	przyczepy do przewożenia kabli 
•	na środkach transportu przewożone materiały i elementy powinny być zabezpieczone przed ich przemieszczaniem, układane zgodnie z warunkami transportu wydanymi przez wytwórcę dla poszczególnych elementów

4.7. 	Roboty ziemne.
     Przed przystąpieniem do wykonywania wykopów, Wykonawca ma obowiązek sprawdzenia zgodności rzędnych terenu z danymi w dokumentacji projektowej oraz oceny warunków gruntowych.
     Metoda wykonywania robót ziemnych powinna być dobrana w zależności od głębokości wykopu, ukształtowania terenu oraz rodzaju gruntu. Pod fundamenty prefabrykowane typu B60zaleca się wykonywanie wykopów wąskoprzestrzennych ręcznie. Ich obudowa i zabezpieczenie przed osypywaniem powinno odpowiadać wymaganiom BN-83/8836-02 [25].
      Wykopy pod słupy oświetleniowe na gł. 0,8 m. zaleca się wykonywać ręcznie łopatą.
      W obu wypadkach wykopy wykonane powinny być bez naruszenia naturalnej struktury dna wykopu i zgodnie z PN-68/B-06050 [2].
      Wykop rowu pod kabel powinien być zgodny z dokumentacją projektową. Wydobyty grunt powinien być składowany z jednej strony wykopu. Skarpy rowu  powinny być wykonane w sposób zapewniający ich stateczność.
      W celu zabezpieczenia wykopu przed zalaniem wodą z opadów  atmosferycznych, należy powierzchnię terenu wyprofilować ze spadkiem  umożliwiającym łatwy odpływ wody poza teren przylegający do wykopu. W miejscu skrzyżowania proj. kabla z ist. uzbrojeniem kabel  należy ułożyć w rurze ochronnej „AROT” DVK 50.
      Zasypanie fundamentu lub kabla należy dokonać gruntem z wykopu, bez zanieczyszczeń /np. darniny, korzeni, odpadków/. Zasypanie należy wykonać warstwami  grubości od 15 do 20 cm i zagęszczać ubijakami ręcznymi lub  zagęszczarką wibracyjną. Wskaźnik zagęszczenia gruntu powinien wynosić 0,95  według Bn-77/8931-12 [26]. Zagęszczenie należy wykonywać w taki sposób aby nie spowodować uszkodzeń fundamentu lub kabla.

4.8. 	Montaż słupów.
     Słupy stalowe ocynkowane SAL-4/B60 należy ustawiać ręcznie na fundamencie typu B60.
Posadowienie słupa należy wykonać na gł. 0,8 z zastosowaniem ustoju typu „A”.
Odchyłka osi słupa od pionu, po jego ustawieniu, nie może być większa niż 0,001 wysokości słupa.
      Słup należy ustawiać tak, aby jego wnęka znajdowała się między jezdnią a ogrodzeniem działek wzdłuż ulicy oraz nie powinna być położona niżej niż 20 cm od powierzchni chodnika lub gruntu.

4.9. Montaż opraw.
      Montaż opraw  należy wykonywać bezpośrednio na szczycie słupa przy pomocy drabiny rozstawnej. Każdą oprawę przed zamontowanie należy podłączyć do sieci i sprawdzić jej działanie /sprawdzenie zaświecenia się lampy/.
      Oprawy należy montować po uprzednim wciągnięciu przewodów zasilających do słupów .
      Należy stosować przewody pojedyncze o izolacji wzmocnionej z żyłami miedzianymi o przekroju żyły nie mniejszym niż 2,5 mm2.
Ilość przewodów zależna jest od ilości opraw.
       Od tabliczki bezpiecznikowej do każdej oprawy należy prowadzić przewód YDY 3x2,5mm2 Oprawy należy mocować na głowicach masztów w sposób wskazany przez producenta opraw, po wprowadzeniu do nich przewodów zasilających i ustawieniu ich w położeniu pracy.
       Oprawy powinny być mocowane w sposób trwały, aby nie zmieniały swego położenia pod wpływem warunków atmosferycznych i parcia wiatru dla II i III strefy wiatrowej.

4.10.Układanie kabli.
Kable należy układać w trasach wytyczonych przez służby geodezyjne. Układanie kabli powinno być zgodne z normą PN-76/E-05125 [13].
•	Kable powinny być układane w sposób wykluczający ich uszkodzenie przez zginanie, skręcanie, rozciąganie itp.
•	Temperatura otoczenia przy układaniu kabli nie powinna być mniejsza niż 0C.
•	Kabel można zginać jedynie w przypadkach koniecznych, przy czym promień gięcia powinien być możliwie duży, jednak nie mniejszy niż 10-krotna zewnętrzna jego średnica.
•	Kable należy układać na głębokości 0,7 m. z dokładnością 5 cm na warstwie piasku o grubości 10 cm z przykryciem również 10 cm  warstwą piasku, a następnie warstwą gruntu rodzimego o grubości co najmniej 15 cm.
•	Jako ochronę przed uszkodzeniami mechanicznymi, wzdłuż całej trasy, co najmniej 25cm nad kablem, należy układać folię koloru niebieskiego szerokości 20 cm
•	Przy skrzyżowaniu z innymi instalacjami podziemnymi lub z drogami, kabel należy układać w przepustach kablowych. Przepusty powinny być zabezpieczone przed przedostawaniem się do ich wnętrza wody i przed ich zamuleniem.
•	W miejscach skrzyżowań kabli z istniejącymi drogami o nawierzchni twardej, zaleca się wykonywanie przepustów kablowych metodą wiercenia  poziomego, przewidując po jednym przepuście rezerwowym na każdym skrzyżowaniu.
•	Kabel ułożony w ziemi na całej swej długości powinien posiadać oznaczniki identyfikacyjne. W miejscu skrzyżowania proj.  kabla do z ist. uzbrojeniem /kabel telef. przewód wodociągowy itp./  kabel należy ułożyć w rurze ochronnej typu AROT DVK50

•	Na mostach i wiaduktach kable należy układać w rurze stalowej  2” w sposób zapewniający: nienaruszalność konstrukcji i nie osłabienie wytrzymałości mechanicznej mostu lub wiaduktu, łatwość układania, montażu, kontroli, napraw i ochronę kabli przed uszkodzeniami mechanicznymi w czasie prac związanych z naprawa i konserwacją konstrukcji.
•	Zaleca się aby  przy latarniach, szafie oświetleniowej, przepustach kablowych; pozostawienie 1-metrowych zapasów eksploatacyjnych kabla.
•	Po wykonaniu linii kablowej należy pomierzyć rezystancję izolacji poszczególnych odcinków kabla induktorem o napięciu nie mniejszym niż 2,5 kV, przy czym rezystancja nie może być mniejsza niż 20 M/m

Odległości kabla od innych urządzeń podziemnych
		Najmniejsza dopuszczalna 
odległość w cm	
Lp	Rodzaj urządzenia podziemnego	pionowa przy 
skrzyżowaniu	pozioma przy
zbliżeniu	
1	Kable elektroenergetyczne na napięcie znamionowe sieci
do 1 kV	
25	
10	
2	Kable elektroenergetyczne na napięcie znamionowe sieci
wyższe niż 1 kV	
50	
10	
3	Kable telekomunikacyjne	50	50	
4	Rurociągi wodociągowe, ściekowe, cieplne, gazowe 
z gazami niepalnymi	
50)	
50	
5	Rurociągi z cieczami palnymi	50)		
6	Rurociągi z gazami palnymi	wg PN-91/M.-34501 [18]	
7	Części podziemne linii napowietrznych /ustój,
podpora, odciążka/	
-	80	
8	Ściany budynków i inne budowle np. tunele, kanały	-	50	
                             ) Należy zastosować przepust kablowy.

4.11.Montaz szafy oświetleniowej
Montaż szafy należy wykonać według instrukcji montażu dostarczonej przez producenta szafy i fundamentu.
Instrukcja powinna zawierać wskazówki dotyczące montażu i kolejności wykonywanych robót, a mianowicie:
•	wykopów pod fundament,
•	montaż fundamentu,
•	ustawienie i zamontowanie szafy na fundamencie
•	wykonanie instalacji ochrony przeciwporażeniowej

•	podłączenie do szafy kabli oświetleniowych i sterowniczych,
•	zasypanie wykopu i roboty wykończeniowe.

4.13.Wykonanie dodatkowej ochrony przeciwporażeniowej.
Wszystkie metalowe elementy obudowy opraw, słupów, szaf i reduktorów należy połączyć z żyłą ochronną kabli i przewodów W układzie sieci TN-C-S ochrona przeciwporażeniowa zapewniona jest poprzez szybkie wyłączenie zasilania.

5. 	Kontrola jakości robót.

5.1. 	Wykopy pod fundamenty i kable
Lokalizacja, wymiary i zabezpieczenie ścian wykopu powinno być zgodne z dokumentacją projektową.
Po zasypaniu fundamentów, ustojów lub kabli należy sprawdzić wskaźnik zagęszczenia gruntu z wykopu.

5.2.Fundamenty i ustoje
Program badań powinien obejmować sprawdzenie kształtu i wymiarów, wyglądu zewnętrznego oraz wytrzymałości.
Parametry te powinny być zgodne z wymaganiami   zawartymi w dokumentacji  projektowej oraz wymaganiami PN-80/B-03322 [1] i PN-88/B-30000 [6]. Ponadto  należy sprawdzić dokładność ustawienia w planie i rzędne posadowienia.

5.3. 	Latarnie oświetleniowe
Elementy latarń powinny być zgodne z dokumentacją projektową i BN-79/9068-01 [30].
Latarnie oświetleniowe, po ich montażu, podlegają sprawdzeniu pod względem:
•	dokładności ustawienia pionowego słupów,
•	prawidłowości ustawienia wysięgnika i opraw względem osi oświetlanej jezdni,
•	jakości połączeń kabli i przewodów na tabliczce bezpiecznikowo-zaciskowej oraz na zaciskach oprawy.
•	jakości połączeń śrubowych słupów, masztów, wysięgników i opraw,
•	stanu antykorozyjnej powłoki ochronnej wszystkich elementów.

5.4.Linia kablowa
W czasie wykonywania i po zakończeniu robót kablowych należy przeprowadzić następujące pomiary:
•	głębokości zakopania kabla,
•	grubości podsypki piaskowej nad i pod kablem,
•	odległości folii ochronnej od kabla,
•	rezystancji izolacji i ciągłości żył kabla
Pomiary należy wykonywać co 10 m. budowanej linii kablowej, za wyjątkiem pomiarów rezystancji i ciągłości żył  kabla, które należy wykonywać dla każdego odcinka kabla.
Ponadto należy sprawdzić wskaźnik zagęszczenia gruntu nad kablem i rozplantowanie nadmiaru ziemi.

5.5.Szafa oświetleniowa
Przed zamontowaniem należy sprawdzić, czy szafa oświetleniowa lub jej części odpowiadają tam wymaganiom dokumentacji projektowej, których spełnienie  może być stwierdzone bez użycia narzędzi i bez demontażu podzespołów.
Sprawdzeniem należy objąć jakość wykonania i wykończenia, a zwłaszcza:
•	stan pokryć  antykorozyjnych
•	ciągłość przewodów ochronnych i ich podłączenie do wszystkich metalowych elementów mogących znaleźć się pod napięciem
•	jakość wykonania połączeń w obwodach głównych i pomocniczych,
•	jakość konstrukcji
Po zamontowaniu szafy na fundamencie należy sprawdzić:
•	jakość połączeń śrubowych pomiędzy fundamentem a konstrukcją szafy,
•	stan powłok antykorozyjnych
•	jakość połączeń kabli zasilających odpływowych i sterowniczych,
•	zgodność schematu szafy ze stanem faktycznym. Schemat taki powinien być zamieszczony na widocznym miejscu wewnątrz szafy.

5.6.Instalacja przeciwporażeniowa 
Podczas wykonywania uziomów taśmowych należy wykonać pomiar głębokości ułożenia bednarki oraz sprawdzić stan połączeń spawanych, a po jej zasypaniu, sprawdzić wskaźnik zagęszczenia i rozplantowanie gruntu.
      Pomiary głębokości ułożenia bednarki należy wykonywać co 10 m., przy czym bednarka nie powinna być zakopana płycej niż 60 cm.
      Wskaźnik zagęszczenia gruntu powinien być zgodny z wymaganiami podanymi w punkcie 5.2.
Po wykonaniu uziomów ochronnych należy wykonać pomiary ich rezystancji. Otrzymane wyniki nie mogą byc gorsze od wartości podanych w dokumentacji projektowej.
      Po wykonaniu instalacji oświetleniowej należy pomierzyć impedancje pętli zwarciowych dla stwierdzenia skuteczności zerowania.
      Wszystkie wyniki pomiarów należy zamieścić w protokole pomiarowym ochrony przeciwporażeniowej.

5.7.Pomiar natężenia oświetlenia
     Pomiar należy wykonywać po upływie co najmniej 0,5 godz. od włączenia lamp. Lampy przed pomiarem powinny być wyświecone minimum przez 100 godzin. Pomiary należy wykonywać przy suchej i czystej nawierzchni, wolnej od  pojazdów, pieszych i jakichkolwiek obiektów obcych, mogących zniekształcić  przebieg pomiaru. Pomiarów nie należy przeprowadzić podczas nocy  księżycowych oraz w złych warunkach atmosferycznych /mgła, śnieżyca, unoszący się kurz itp./. Do pomiarów należy używać przyrządów pomiarowych o  zakresach zapewniających przy każdym pomiarze odchylenia nie mniejsze od 30% całej skali na danym zakresie.
     Pomiary natężenia oświetlenia należy wykonywać za pomocą luksomierza  wyposażonego w urządzenie do korekcji kątowej, a element światłoczuły powinien posiadać urządzenie umożliwiające dokładne poziomowanie podczas pomiaru.
      Pomiary należy przeprowadzać dla punktów jezdni, zgodnie z PN-76/E-02032 [10].

5.8. 	Zasady postępowania z wadliwie wykonanymi elementami robót
     Wszystkie elementy robót, które wykazują odstępstwa od postanowień OST zostaną rozebrane i ponownie wykonane na koszt Wykonawcy.

6. 	Obmiar robót.

6.1. 	Jednostka obmiarowa
     Jednostką obmiarową dla linii kablowej jest metr, a dla latarni, masztów i szaf oświetleniowych jest sztuka.

7. 	Odbiór robót

7.1. 	Ogólne zasady odbioru robót.
     Roboty uznaje się za wykonane zgodnie z dokumentacją projektową, jeżeli wszystkie pomiary i badania z zachowaniem tolerancji wg pkt. 5 dały wyniki pozytywne.

7.2. 	Odbiór robót zanikających i ulegających zakryciu.
Odbiorowi robót zanikających i ulegających zakryciu podlegają:
•	wykopy pod fundamenty i kable
•	wykonanie fundamentów i ustojów,
•	ułożenie kabla z wykonaniem podsypki pod i nad kablem,
•	wykonanie uziomów taśmowych.

7.3. 	Dokumenty do odbioru końcowego robót.
     Do odbioru końcowego Wykonawca jest zobowiązany przygotować, oprócz dokumentów wymienionych w punkcie 8.5 OST D-M.-00.00.00 „Wymagania ogólne”.
•	geodezyjną dokumentację powykonawczą
•	protokoły z dokonanych pomiarów skuteczności ochrony przeciwporażeniowej

8. 	Podstawa płatności

8.1. 	Cena jednostki obmiarowej.
    Cena 1 m. linii kablowej lub 1 szt. latarni, masztów lub szaf oświetleniowych obejmuje odpowiednio:
•	wyznaczenie robót w terenie
•	dostarczenie materiałów
•	wykopy pod fundamenty lub kable,
•	wykonanie fundamentów lub ustojów
•	zasypanie fundamentów, ustojów i kabli, zagęszczenie gruntu oraz rozplantowanie lub odwiezienie nadmiaru gruntu,
•	montaż masztów, słupów, wysięgników, opraw, szafy oświetleniowej i instalacji przeciwporażeniowej
•	układanie kabli z podsypką i zasypką piaskową oraz z folią ochronną, 
•	podłączenie zasilania,
•	sprawdzenie działania oświetlenia z pomiarem natężenia oświetlenia,
•	sporządzenie geodezyjnej dokumentacji powykonawczej,
•	konserwacja urządzeń do chwili przekazania oświetlenia Zamawiającemu.

9. 	Przepisy związane

9.2. 	Normy
       PN-80/B-03322                 Elektroenergetyczne linie napowietrzne. Fundamenty kon-
                                                 strukcji wsporczych

PN-68/B-06050                 Roboty ziemne budowlane. Wymagania w zakresie wykony-
                                          wania badań przy odbiorze

PN-76/E-02032                 Oświetlenie dróg publicznych

PN-55/E-05021                Urządzenia elektroenergetyczne. Wyznaczenie obciążalności
                                         przewodów i kabli

PN-75/E-05100                Elektroenergetyczne linie napowietrzne. Projektowanie i budowa

PN-76/E-05125                Elektroenergetyczne linie kablowe. Projektowanie i budowa.

PN-91/E-05160/01           Rozdzielnice i sterownice niskonapięciowe. Wymagania doty-
                                         czące zestawów badanych w pełnym i niepełnym zakresie badań
                                         typu

PN-83/E-06305                Elektryczne oprawy oświetleniowe. Typowe wymagania i bada-
                                         nia 

PN-79/E-06314                Elektryczne oprawy oświetleniowe zewnętrzne.

PN-93/E-90401                Kable elektroenergetyczne i sygnalizacyjne o izolacji i powłoce
                                        polwinitowej na napięcie znamionowe nie przekraczające 6,6 kV
                                        Kable elektroenergetyczne na napięcie znamionowe 0,6/1 kV

PN-91/M.-34501             Gazociągi i instalacje gazownicze. Skrzyżowania gazociągów z
                                        przeszkodami terenowymi. Wymagania.

BN-89/8984-17/03          Telekomunikacyjne sieci miejscowe. Linie kablowe. Ogólne wy-
                                        magania i badania.

9.2. 	Inne dokumenty.
1. 	Przepisy budowy urządzeń elektrycznych. PBUE, wyd. 1980 r
2. 	Rozporządzenie Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy wykonywaniu robót budowlano-montażowych i rozbiórkowych /Dz. U. Nr 13 z dnia 10.04.1972r/.
3. 	Warunki techniczne wykonania i odbioru robót budowlano-montażowych - Część V. Instalacje elektryczne 1973r.
4. 	Rozporządzenie Ministra Przemysłu z dnia 26.11.1990r w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać urządzenia elektroenergetyczne w zakresie ochrony przeciwporażeniowej. /Dz. U. Nr 81 z  dn. 26.11.1990r/.
5. 	Instrukcja zabezpieczeń przed korozją konstrukcji betonowych, nr 240, ITB 1982r.